Eldvirkni hefur verið mikil á Kröflusvæðinu á nútíma og eldar verið uppi um 20 sinnum. Vestur af Kröflu er Leirhnjúkur en svæðið umhverfis er megineldstöð. Fyrir um 100 þúsund árum var þarna eldkeila sem gaus miklu gosi en seig að því loknu ofan í sjálfa sig. Askjan sem þá myndaðist er nú barmafull af síðari tíma gosefnum svo að landið er slétt yfir að líta. Undir er þó kvikuhólf á þriggja km dýpi. Tvisvar sinnum á síðustu öldum hafa orðið mikil eldsumbrot á Kröflusvæðinu. Mývatnseldar 1724-1729 og í síðara skiptið svokallaðir Kröflueldar 1975-1984. Í Leirhnjúki má sum staðar ennþá finna hitann í nýjasta hrauninu, en þar eru jafnframt miklar brennisteinsnámur og litadýrð víðast hvar mikil.

 

 

 

 

---

Allmargir sprengigígar eru á svæðinu og er sá þekktasti Víti eða Helvíti eins og hann heitir fullu nafni. Gígurinn er um 300 m í þvermál og varð til við ofsalega gossprengingu árið 1724. Með henni hófust Mývatnseldar sem stóðu meira og minna samfellt í fimm ár. Í meira en heila öld eftir gosið, sauð heitur leirgrautur í Víti en nú er það löngu kólnað.

Um Víti orti Jónas Hallgrímsson:

Bar mig á brenndum aur breiðar um funaleiðir blakkur að Vítis bakka, blæs þar og nösum hvæsir. Hvar mun um heiminn fara halur yfir fjöll og dali sá, er fram kominn sjái sól að verra bóli? Hrollir hugur við polli heitum í blárri veitu.- Krafla með kynja afli klauf fjall og rauf hjalla. Grimm eru í djúpi dimmu dauðaorg, þaðan er rauðir logar yfir landið bljúga leiddu hraunið seydda.

 

---